Schelling’de Mit, Şiir ve Tarih

Öz

Friedrich Schelling, Romantizm ve Alman İdealizmi ortamında yetişmiştir. Schelling’in mitlerle ilgili görüşlerine temel oluşturabilecek felsefi bakış açısının temelinde şu düşünce yer alır. İlk olayları örten karanlık kalkmadan, tarih denilen büyük bilmeceli örgünün motifleri tespit edilmeden, tarihin başlangıcının nasıl olduğunu anlamak mümkün değildir. Bu anlamda mitoloji felsefesi tarihteki ilk bağıntılara ışık olacaktır. Tarih öncesi çağın profan içerikli tanrılar öğretisi içinde bulunulan çağın bilincini yansıtır. Schelling’e göre, mitoloji felsefesi insan bilincinin ve bilgisinin kökenlerini anlamada temel bir rol oynar. Bu aşamada mitoloji, tarihin en eski bağlantılarını açıklamak için hayati bir kaynak olarak görülür. Schelling, mitolojiyle bağlantılı olarak bir halkı oluşturan temel unsurun, bireylerin sadece fiziksel olarak bir arada bulunması değil, ortak bir bilinç yapısına sahip olmaları olduğunu vurgular. Bu ortak yapı ilk olarak dilde görünür; ancak toplumsal birliğin gerçek temeli, ortak bir dünya görüşünde yatmaktadır. Schelling’e göre bu dünya görüşü en açık şekilde mitolojide ifade edilir. Mitoloji, bir halkın entelektüel ve kültürel temelini oluşturan başlıca unsur olarak kabul edilir. Bu nedenle mitoloji, sonradan yaratılmış veya topluma dışarıdan dayatılmış bir yapı değildir. Aksine, bir halkın varlığıyla birlikte ortaya çıkan kolektif bilincin bir ürünüdür. İster bireysel ister kolektif olarak üretilmiş olsun, mitoloji halkın kimliğiyle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır. Bu bağlamda Schelling, miti toplumsal varoluşun ve kolektif bilincin temel göstergesi olarak ele alarak, mitolojisi olmayan bir halkın düşünülemez olduğunu savunur. Tarih öncesi dönemde ortaya çıkan tanrıların öğretileri ve kutsal olmayan anlatılar, o dönemin insanlarının dünyayı ve bilinç yapılarını nasıl algıladıklarını yansıtır. Schelling, mitlere yalnızca kurgusal bir anlatı olarak değil, çok katmanlı bir entelektüel yapı olarak yaklaşır. Mitlerin alegorik anlamlar taşıdığını, felsefi kavramların şiirsel ifadeleri olarak işlev gördüğünü ve geçmiş düşüncelerin izlerini içerdiğini savunur. Ayrıca mitlerin hem tarihsel hem de edebi değere sahip olduğunu belirtir. Dahası, mitler toplumların fiziksel ve ruhsal kökenlerini açıklarken, insan bilincinin ortak kaynağını da ortaya koyar. Bu makalede Schelling’in 19.yüzyıl ışığında mitlere bakış açısı ve felsefi yaklaşımı detaylı bir şekilde incelenmiştir.