Divan Şiirinde Turp: Gündelik Nesnelerin Edebi Temsili

Öz

Divân şiirinde yiyecek ve içecekler; sadece sözcükte geçen anlamları bağlamında değil, fizikî özellikleri üzerinden de anlamı güçlendiren birer mazmun olarak kullanılmaktadır. Çalışmada, klasik şiir geleneğinde nadiren rastlanan “turp” imgesinin kullanım biçimleri ve şairlerin bu imgeye yükledikleri anlamların tespit edilmesi amaçlanmaktadır. Literatürde ayva ve üzüm gibi yiyeceklerin kullanımına çok fazla rastlanmaktadır. Buna karşın, günlük hayatın bir parçası olan turp sebzesinin de şiirlere dâhil edildiği görülmektedir. İncelenen beyitler sonucunda turp sebzesinin; acı tadı sebebiyle hiciv unsuru, toprakta yetişmesi sebebiyle insanın toprakla ilişkisi ve çok fazla hasat edilmesiyle de değersizlik simgesi olarak kullanıldığı tespit edilmiştir. Yapılan tespitler neticesinde turp gibi sıradan bir sebzenin divân şairlerinin elinde sözü kuvvetlendiren zengin birer imgeye dönüştüğü görülmektedir. Bu sayede, divân şiirinin sadece kalıplaşmış unsurlardan ibaret olmadığı ve gündelik nesnelerin de şiirin anlam dünyasına başarıyla dâhil edildiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Turp, Mazmun, İmge, Divan şiiri, Yiyecek sembolizmi.