Biyo-İktidardan Psikopolitikaya Byung-Chul Han Perspektifinden Neoliberal Öznelliğin İnşası ve Yıkımı

Öz

Bu çalışma, modern iktidar mekanizmalarının Michel Foucault’nun tanımladığı “Disiplin Toplumu”ndan, Byung-Chul Han’ın kavramsallaştırdığı “Başarı Toplumu”na geçişini ve bu sürecin ontolojik sonuçlarını incelemektedir. Foucaultcu modelde iktidar, mekânsal sınırlar (okul, kışla, hapishane) ve “Yapmamalısın.” yasakları üzerinden negatif bir baskı kurarken 21. yüzyılın neoliberal düzeninde iktidar, sınırların silikleştiği ve “Yapabilirsin.” telkininin hâkim olduğu pozitif bir forma bürünmüştür. Metin, sömürü kavramının Marx’tan Han’a geçirdiği evrimi tartışır. Marx’ın “dışsal ve sınıfsal” sömürüsünün yerini, bireyin kendini gönüllü olarak sömürdüğü “içsel” bir yapı almıştır. Dijitalleşme ve algoritmik yönetim (TikTok, sosyal medya), bireyleri gözetlenen ama bunu “şeffaflık” adı altında gönüllü yapan öznelere dönüştürerek “Dijital Panoptikon”u yaratmıştır. Savaşın cephesi artık coğrafi sınırlar değil, bireyin kendi ruhudur; bu durum depresyon ve tükenmişlik (burnout) gibi patolojileri doğurur. Sonuç olarak metin, bu “pozitif şiddet” sarmalından çıkışın, sürekli performans ve hızın reddedilmesiyle “duraksama” ve tefekkür yetisinin yeniden kazanılmasıyla mümkün olabileceğini savunur.